تعیین جنسیت جنین یکی از دغدغه های والدین از گذشته تا امروز است. کشف کروموزم های جنسی در اوائل دهه ۱۹۰۰ رایج شد. پس از تحلیل کروموزم حشرات نر و ماده، دانشمندان به این نتیجه رسیدند که اگرچه تعداد کروموزم ها در هر دو جنس نر و ماده یکسان است، اما یک یا دو کروموزوم اضافی وجود دارد که در دو جنس برابر نیست.

بر اساس تجزیه و تحلیل، این تفاوت در تعداد کروموزوم میتواند در درجه اول تعیین کننده جنسیت جنین باشد. در توضیح آن میتوان گفت جنسیت جنین به طور کلی از طریق تعداد کروموزوم های به ارث رسیده تعیین میگردد.

یک کروموزوم از مادر و یک کروموزوم از پدر به جنین ارث میرسد. مادر دارای دو کروموزوم x و پدر دارای یک کروموزوم x و یک کروموزوم y می باشد. پس تعیین کننده جنسیت نوازد پدر است و از طریق اسپرم پدر پسر یا دختر بودن فرزند مشخص میگردد.

بر اساس این خصوصیات است که میتوان در تعیین جنسیت دخالت کرد و آنرا مشخص نمود.

تعیین جنسیت جنین قبل از بارداری

امروزه با پیشرفت علم پزشکی و ورود تجهیزات پزشکی و فناوری های جدید، امکان تعیین جنسیت برای جنین وجود دارد. در تشخیص بیماری های ژنتیکی مرتبط با کرومزوم X نیز، غربالگری نشان میدهد که بیماری وجود دارد یا خیر. بر این اساس میتوان تصمیم به تولد فرزند و هم تعیین جنسیت او گرفت.

تعیین جنسیت با روش های متفاوتی انجام میگیرد که در ادامه به معرفی و توضیح آنها خواهیم پرداخت.

روش pgd

Pgd یک روش قطعی برای تعیین جنسیت نوازد پیش از تولد است. در این روش ابتدا دارویی با دوز بالا به زن تجویز میشود تا تخم گذاری تحریک شود. بعد از به بلوغ رسیدن  تخمک ها، طی بیهوشی خفیف، تخمک های باغ از رحم خارج میشوند و در مجاورت با اسپرمی که از پدر گرفته شده قرار میگیرند.

این کار در محیط کاملا استریل آزمایشگاه انجام میشود. بر اثر این لقاح جنین تشکیل میشود و پزشک جنین پسر یا دختر را جدا میکند. بررسی ژنتیکی، وجود ناهنجاری ها یا بیماری های ژنتیکی را نشان میدهد و با توجه به خواسته والدین جنین دختر یا پسر منتقل میگردد.

روش IVF

تعیین جنسیت نوزاد در این روش با تخمک کشی انجام میگیرد. تخمک ها با اسپرم مرد تشکیل جنین انجام میشود و به آزمایشگاه برای تست ژنتیک فرستاده میشوند. ژن X و Y مشخص میشوند و بر اساس نسیت مورد نظر انتقال داده میشوند.

درصد موفقیت این روش ۵۰ درصد است و ممکن است نتیجه دلخواه را به همراه نداشته باشد. در صورت حاملگی جنسیت نوزاد همانی است که تشخیص داده شده است.

روش IVF بیشتر برای تشخیص بیماری های ژنتیکی وابسته به جنسیت مانند هموفیلی و بیماری های قلبی انجام میشود.

روش IUI

این روش معمولا به منظور درمان ناباروری استفاده میشود و میزان موفقیت آن نسبت به روش IVF کمتر است. امکان بارداری با IUI حدود ۳۰ تا ۳۲ درصد می باشد. دلیل پرطرفدار بودن این روش، کمتر تهاجمی بودن آن نسبت به IVF می باشد. همچنین هزینه کمتری نسبت به IVF دارد.

درصد نتیجه دهی این روش برای تعیین جنسیت دختر حدود ۹۰ درصد و برای تعیین جنسیت نوازد پسر،حدود ۶۰ درصد است.

روش های غیر آزمایشگاهی برای تعیین جنسیت نوزاد

برای تعیین جنسیت، روش های غیر آزمایشگاهی نیز وجود دارد. این کار از طریق تعیین روز تخمک گذاری و زمان نزدیکی زن و مرد انجام میشود. این روش ها کم هزینه ترند اما نتیجه دهی آنها نسبی است و نمیتوان صد در صد موثر دانست.

روش شتل : 

اسپرم حاوی کروموزوم X آهسته تر از اسپرم حاوی کروموزوم y حرکت میکند و طول عمر بیشتری دارد. برای جواب دهی این روش باید آمیزش نزدیک به روز تخمک گذاری باشد.

هرچه این دو زمان به هم نزدیک تر باشد، احتمال پسر بودن جنین بیشتر است. برای اینکه جنین دختر شود لازم است تا نزدیکی دو تا چهار روز قبل از تخمک گذاری انجام گیرد.

اسپرم حاوی کروموزوم X در روزهایی که تخمک آزاد میشود زنده میماند و در لوله فالوپ میماند.

میزان موفقیت این روش تا ۷۵ درصد است. عوامل دیگری نیز بر نتیجه گیری این روش موثرند. جز موارد ذکر شده عواملی نیز هستند که کانال واژن را پذیرای یکی از دو اسپرم x یا y میکنند. عواملی مانند قرار گیری رحم در زمان نزدیکی و به ارگاسم رسیدن زن و …

اگر زن به ارگاسم برسد، اسپرم به دهانه رحم نزدیک تر مشود و این کار باعث ترشح موادی است که محیط واژن را قلیایی میکنند. این مسئله احتمال رسیدن اسپرم حاوی کروموزم Y را سریعتر کرده و به سول تخمک بیشتر نزدیک میشود. به این ترتیب احتمال پسر شدن جنین بالا میرود. برای اینکه جنین دختر باشد، زن نباید به ارگاسم برسد.

روش های تعیین زمان دقیق تخمک گذاری :

• اندازه گیری دوره حرارت بدن مادر :

بعد از تولید هر تخمک، تخمدان پروژسترون تولید میکند. این همان هورمونی است که به صورت طبیعی از حاملگی مراقبت میکند. ترشح این هورمون دمای بدن را افزایش خواهد داد. پس اندازه گیری دمای بدن در هر صبح یکی از روش های کنترل زمان برای تخمک گذاری است.

دمای بدن باتوجه به سیکل ماهانه هر روز صبح بعد از بیدار شدن باید اندازه گیری و ثبت گردد.

دمای بدن پیش از تخمک گذاری یعنی بین روزهای اول تا ۱۴ قاعدگی زیر ۳۶ درجه است و پس از آن بین ۰.۵ تا ۱ درجه افزایش پیدا میکند. این نوسان در بالاتر از ۳۶ درجه سانتیگراد و تا قاعدگی بعدی دارد. به طور کلی بالارفتن دمای بدن نشان از تخمک گذاری است.

• ترشح موکوس دهانه رحم : در چرخه قاعدگی میزان ترشح موکوس کاهش می یاید و در زمان تخمک گذاری بیشتر میشود. در این دوران واژن شفاف، لغزنده و چسبناک تر است.

• روش تقویمی : تاریخ دقیق روز اول قاعدگی و پیش بینی روز تخمک گذاری در سکیل ۲۸ روزه قاعدگی

• استفاده از کیت های تخمک گذاری : برای کنترل تحمک گذاری، میتوان از کیت های پیش بینی کننده نیز استفاده کرد. این کیت ها مقدار هورمون تبدیل کننده فولیکول به جسم زرد (LH) را پیش از آغاز تخمک گذاری در ادرار اندازه گیری میکنند.

این آزمایش به مدت ۴ تا ۵ روز در میان سیکل قاعدگی و از روز ۱۱ قاعدگی انجام میشود. وقتی غلظت LH در ادرار افزایش پیدا کرد، تست مثبت میشود و ۱۸ تا ۲۴ ساعت پس از آن تخمک گذاری انجام میگیرد.