گوشی پزشکی از تجهیزات پزشکی مورد استفاده ای است که تقریبا تمام مردم با آن آشنایی دارند. استتوسکوپ یا گوشی پزشکی از مهمترین تجهیزات و ملزومات معاینه بیماران است و برای شنیدن صدای قلب، معاینه ریه ها، روده ها و جریان خون در ورید و شریان ها مورد استفاده قرار میگیرد. دراینجا میخواهیم درباره انواع کاربرد گوشی پزشکی صحبت کنیم.

تاریخچه استفاده از گوشی پزشکی

استفاده از انواع کاربرد گوشی پزشکی به سال ۱۸۱۶ میلادی و در پاریش باز میگردد. نخستین بار یک پزشک فرانسوی از این وسیله استفاده کرد. این گوشی در شکل ابتدایی خود به شکل یک لوله چوبی و شبیه شیپور بود. پیش از آن برای معاینه پزشک باید سر خود را مستقیم روی قفسه سینه بیمار میگذاشت.

بعد از آن استتوسکوپ پیشرفت های زیادی کرد و در مدل های متنوعی ساخته و استفاده شد. امروزه  گوشی پزشکی از تجهیزات پزشکی به شمار میرود.

شنیدن صدای اندام های داخلی بدن با این وسیله راحت تر است و در حقیقت صداها تقویت میشوند. استتوسکوپ‌ خطای تشخیص را پایین می آورد و کار پزشک را آسان تر مینماید.

با این وسیله صدای قلب، عملکرد ریه ها و معده به راحتی بررسی میشود و کار معاینه در محیط های شلوغ راحت تر خواهد بود. کیفیت مدل های جدید گوشی پزشکی به قدری است که از روی لباس نیز میتوان بیمار را معاینه کرد.

 شنیدن صداهای غیرطبیعی بدن، درمان را وارد فاز جدیدی می کند و اطلاعات بیشتری در اختیار پزشک قرار میدهد. تشخیص و درمان دو تکنیک و جنبه مهم کار پزشکی هستند و شامل دستورالعمل های تجویزی می باشند.

قسمت های مختلف استتوسکوپ

به طور کلی استتوسکوپ از ۴ بخش تشکیل شده است که شامل موراد زیر می باشد :

سرگوشی :

سرگوشی های پزشکی به شکل زنگوله است و برای معاینه روی بدن بیمار قرار میگیرد. این قسمت لرزش و ارتعاشات بدن را تقویت میکند و صداها واضح تر به گوش پزشک میرسند. بخش اصلی سرگوشی پزشکی، دیافراگم است. این بخش معمولا از پلی اتیلن ساخته میشود و دارای فرکانس بالا (صداهای زیر) می باشد.

برای معاینه بهتر و شنیدن واضح تر صدای بدن بیمار، باید این قسمت روی بدن به خوبی فشار داده شود. پشت دیافراگم فاقد پرده است و به آن “بل” میگویند. این بخش به شنیدن صداهای بم کمک میکند و برای معاینه کودکان مناسب است. هرچه عمق بل بیشتر باشد، توانایی دریافت صدا راحت تر خواهد بود. معاینه بیماران تنها یکی از انواع کاربرد گوشی پزشکی است.

تیوب :

تیوب یا لوله پلاستیکی کار انتقال صوت را با کمترین اتلاف انرژی انجام میدهد. این لوله به اندازه کافی ضخیم است تا صداها با فرکانس بالا از دست نروند.

گوشی :

قسمت گوشی، یا هدست وارد گوشی شده و صدا با این قسمت شنیده میشود. معمولا برای ساخت هدست از لاستیک نرم استفاده میشود تا کار با استتوسکوپ برای پزشک آزار دهنده نباشد. مهم است که هدست به خوبی داخل گوش قرار بگیرد. بر این اساس در زمان خرید به سایز سری گوشی پزشکی دقت کنید.

پرده دیافراگم :

پرده دیافراگم حساسیت زیادی به لرزش های مختلف دارد و به این دلیل میتوان از آن برای شنیدن صدای قسمت های دیگر بدن نیز استفاده کرد. این بخش از گوشی های پزشکی اهمیت زیادی دارند و در زمان خرید باید دقت کرد که محکم در جای خود قرار گیرند. در غیر این صورت با مشکل صدا روبرو خواهید شد. از دلایل خرابی گوشی های پزشکی نیز، دفرمه شدن پرده دیافراگم است.

برای تمیزکردن گوشی پزشکی هرگز آنرا داخل آب غوطه ور نکنید. برای پاک کردن آن میتوانید از پارچه آغشته به الکل یا آب و صابون استفاده کنید.

معیارهای انتخاب استتوسکوپ

در زمان انتخاب گوشی پزشکی باید به حساسیت صدایی که با آن شنیده میشود دقت کرد. دلیل اصلی استفاده از این دستگاه همین شنیدن صدای دقیق داخل بدن بیمار است. پس بهترین استتوسکوپ، آن است که حساسیت صدای بالا و قدرت تفکیک صدای بالا داشته باشد.

گوشی پزشکی انتخابی شما باید قابل شست وشو باشد و به آب و رطوبت حساس نباشد. براین اساس بهترین گوشی های پزشکی موجود ساخت برند ریشتر هستند. استتوسکوپ ریشتر با طراحی ارگونومیک و قیمت مناسب، از محصولات خوب موجود در بازار تجهیزات پزشکی می باشد.

در چند قرن اخیر، یکی از پرکاربردترین تجهیزات پزشکی که به پزشکان در تشخیص بیماری های قلبی و ریوی کمک فراوانی کرده است، گوشی پزشکی می‌باشد. گوشی پزشکی یا استتوسکوپ از تجهیزات پزشکی مطبی و دستگاهی است که برای تشخیص صداهای داخلی بدن به کار می رود. معمولا صدای قلب، ریه، روده ها و جریان خونی شریانی و وریدی به وسیله گوشی پزشکی شنیده می‌شوند و سپس پزشکان براساس آن‌ها به تشخیص و بررسی بیماری می‌پردازند.

انواع گوشی پزشکی

با آنکه تصور می شود گوشی‌های پزشکی همگی یک کار مشترک انجام می‌دهند، اما انواع مختلفی دارند که کاربر می‌تواند متناسب با نوع استفاده و نیاز و همچین سطح تخصص خود، یکی از این انواع را انتخاب کند. حیطه کاربری این گوشی های طبی گسترده است اما این نکته را در نظر داشته باشید که اغلب از این ابزار پرکاربرد و متداول به عنوان یک ابزار عمومی برای غربال گری و یا تشخیص اولیه استفاده می کنند.انتخاب درست این گوشی ها بسته به نوع کاربردی که دارند، حایز اهمیت است.

گوشی‌های پزشکی در ۳ دسته تقسیم می‌شوند که شامل گوشی پزشکی آکوستیک، گوشی پزشکی دیجیتال (الکترونیک) و گوشی پزشکی جنین (نوزاد) می‌شود.

۱- گوشی پزشکی آکوستیک

این نوع از گوشی‌های پزشکی دارای هر دو مدل تک سر و دو سر هستند. نوع تک سر آن که به گوشی طبی آکوستیکی معروف است و معروف ترین مدل بین گوشی‌های معاینه پزشکی موجود در بازار از دید عامه مردم است، از یک سر که شامل بخش دیافراگم (بخشی که روی بدن قرار میگیرد) و از یک دیسک تخت که جنس آن می‌تواند فلزی یا پلاستیکی باشد تشکیل شده است. این بخش وظیفه گرفتن و رساندن صدا از بدن بیمار به شخص شنونده را به عهده دارند.

گوشی پزشکی آکوستیک توانایی دریافت طیف وسیعی از فرکانس های صدا را دارد و می‌توان از آن برای معاینه و شنیدن صدای قلب، ریه، معده و سایر اعضا استفاده کرد (با برخی از گوشی های آکوستیک می توان فشار را نیز اندازه گیری کرد.)

یک مدل دیگر از گوشی پزشکی‌های آکوستیکی وجود دارد که دو سر هستند، این نوع گوشی ها علاوه بر داشتن بخش دیافراگم که کارگرفتن صدا با فرکانس‌های به نسبت بالا را می‌کند، در بخش پشتی نیز دارای سر دیگری است که می تواند صداهای بم تر را بگیرد و به آن بل (یا زنگ) می‌گویند که در گوشی های پزشکی مختلف، ظاهری متفاوت اما کاربردی یکسان دارد. از این سر برای معاینه کودک استفاده می شود که صدای ضعیف تری تولید می کند.

۲- گوشی پزشکی دیجیتال (الکترونیک)

علی رغم سادگی و رایج بودن گوشی پزشکی آکوستیک، تقویت صدای آن چندان قوی نیست و برای شنیدن صدا باید ترجیحا سکوت در فضا حاکم باشد. در ابتدا تنها برای حل همین مشکل، گوشی های پزشکی دیجیتال وارد بازار شدند. این گوشی ها با داشتن سنسورهای تقویت کننده (پیزوالکتریک ها)، صدای دریافتی توسط دیافراگم را تا چندین برابر تقویت می کنند و صدایی به مراتب بلندتر در اختیار فرد شنونده (پزشک) می‌گذارند. این تقویت صدا باعث می شود تا فرد از روی لباس نیز معاینه شود و حس بهتری به بیمار منتقل کند.

با این وجود، معرفی گوشی‌های دیجیتال توسط یکی از مطرح ترین برندهای دنیا، به دلیل سطح پایین تر دانش الکترونیک در آن سال‌ها و دشواری و هزنیه زیاد تولید برای کمپانی سازنده، این گوشی های معاینه کیفیت مطلوب برای پزشکان را فراهم نکردند دلیل آن هم تداخل انواع صداها با یکدیگر بود که متاسفانه بعد از عرضه نسخه بعدی، پزشکان نسبت به از دست دادن بخشی از صداها نیز اعتراض داشتند.

ویژگی مهم گوشی پزشکی دیجیتال

این نکته قابل ذکر است که قیمت این مدل گوشی دیجیتال ۳ تا ۷ برابر قمیت گوشی طبی آکوستیکی بود اما مانند سایر زمینه های تکنولوژی با ایجاد این بستر دیجیتال در گوشی های پزشکی، شرایط فراهم شد تا امکانات دیگری نیز به این گوشی های معاینه اضافه شود تا کاربرد آنها را به مراتب بیشتر کند؛ از جمله این موارد اضافه کردن امکان ذخیره سازی صداها بود. بعد از چند سال برندهای جدیدی در بازار ظاهر شدند که به تدریج مشکلات گوشی های دیجیتالی را اصلاح کردند. امروزه گوشی پزشکی های دیجیتال در سطوح مختلفی عرضه میشوند که علاوه برقیمت مناسب، امکان فیلتر کردن صداهای مزاحم، تنظیم حالت انتخابی برای انواع معاینه، امکان تنظیم سطح بلندی صدا، امکان ذخیره سازی اطلاعات، امکان شنیدن صدا بدون تیوب و با هندزفری و … از جمله قابلیت‌های آن‌ها است.

به دلیل گستردگی امکانات و وضوح و شفافیت بیشتر صدا، این مدل از گوشی های دیجیتال به تدریج نارضایتی‌های گذشته را از ذهن مخاطبان پاک کرده و استفاده از آن‌ها با سرعت بالایی در سطح جهان به خصوص کشور آمریکا که مبدا تولید اولین گوشی های پزشکی نیز هست، در حال افزایش است.

۳- گوشی پزشکی نوزاد (جنین)

نوع دیگری از گوشی معاینه پزشکی، گوشی پزشکی نوزاد یا جنین است که به دلیل تفاوتی که در صدای دریافتی نسبت به مدل‌های دیگر گوشی طبی در آن وجود دارد، طراحی و تولید شده است. این گوشی ها بیشتر صداهای ضعیف و ریز و کم ارتعاش را دریافت می‌کنند و به همین علت دارای شکل شیپوری مانند هستند (که البته این مورد برای تقویت سطح صدا و انتقال صدای قلب جنین به گوش شنونده نیز هست.)

تعداد و میزان استفاده از گوشی پزشکی نوزاد (جنین) به دلیل نوع کاربری آنها نسبتا کمتر است.

۴- گوشی دامپزشکی

علاوه بر این گوشی‌های پزشکی که انواع مختلفی داشتند و مخصوص معاینه انسان هستند، گوشی‌های طبی نیز وجود دارند که از آن ها برای معاینه و تشخیص بیماری دام و حیوانات استفاده می‌شود. مبحث گوشی دامپزشکی و تفاوت های آن با گوشی پزشکی معمولی را در مقاله ای مجزا مورد بررسی قرار داده ایم که میتوانید مطالعه بفرمایید.

با وجود توضیحاتی که در هر بخش دادیم و هر گوشی معاینه پزشکی را به تفصیل مورد بررسی قرار دادیم؛ مشخص است که هرکدام از انواع گوشی های طبی اعم از گوشی پزشکی آکوستیک، گوشی پزشکی دیجیتال و گوشی پزشکی جنین (نوزاد) با وجود داشتن تفاوت نسبت به هم، دارای ویژگی‌های منحصر به فرد خود هستند که در جای خود استفاده می‌شوند.

اجزای گوشی پزشکی

بل و دیافراگم

گوشی پزشکی دارای یک سر دوطرفه به نام bell و diaphragm است. صداهای پر فرکانس را با استفاده از دیافراگم گوشی می‌توان شنید. در حین گوش دادن به صدا توسط این قسمت از سر گوشی، باید دیافراگم را محکم به پوست قفسه سینه چسباند تا صداها به خوبی شنیده شوند.

برعکس دیافراگم، بل برای گوش دادن صداهای کم فرکانس است. هرگونه فشاری بر روی قفسه‌ی سینه با قسمت بل گوشی، مانع شنیدن صداهای کم فرکانس توسط گوش می شود. شاید گوشی هایی را دیده باشید که حالت دیافراگم را به تنهایی داشته باشند و اینطور به نظر برسد که امکان شنیدن صداهای کم فرکانس در این گوشی ها وجود ندارد. اما اینگونه نیست. چنین گوشی هایی فقط با فشار دادن یا ندادن آن بر روی پوست قفسه سینه بیمار تغییر حالت پیدا می کنند و کافی است با کم فشار دادن، صداهای کم فرکانس را با استفاده از این گوشی ها بشنوید.

دیافراگم حساس ترین قسمت یک گوشی پزشکی است. در هنگام خرید گوشی پزشکی از سفت و سخت بودن لبه های فلزی که آن را پوشانده است، اطمینان حاصل کنید. چرا که سفت نبودن دیافراگم در جای خود باعث بروز مشکل و درست نرسیدن صدا، به گوش شما می شود.

جنس بدنه گوشی پزشکی

آلومینیوم شایع ترین جنسی است که در ساخت گوشی های پزشکی از آن استفاده می شود. اما استیل به دلیل وزن بسیار زیادی که دارد در چسبیدن به قفسه سینه بیمار، مناسب ترین جنس برای ساخت این گوشی ها است. هر چقدر که گوشی محکم تر به قفسه سینه بیمار بچسبد، صدا با وضوح بیشتری به گوش پزشک می رسد. قسمت بل گوشی، دارای یک ناحیه مخروطی شکل است. کارایی گوشی با توجه میزان عمق این ناحیه تغییر پیدا می کند. در صورتی که این عمق بیشتر باشد، عملکرد گوشی نیز بهبود پیدا می کند.

ویژگی های دیگر گوشی های پزشکی

لوله های متصل به سر گوشی در صورت نازک بودن، صداهای با فرکانس پایین را از بین خواهند برد. بنابراین بهتر است جنس آن به گونه ای باشد که نویز ها را خنثی و صداها را نیز تقویت کند، که مناسب ترین جنس،pvc است. کوتاه یا بلند بودن این لوله‌ها به انتخاب پزشک معالج بستگی دارد. چرا که انعکاس صداها از این موضوع هیچ تاثیری نمی پذیرند.

جنس فلز یا پلاستیک سخت، برای قسمتی که در گوش قرار می گیرد، نباید استفاده شود. لاستیک نرم، مناسب ترین جنسی است که برای این قسمت می توان استفاده کرد.

پس از استفاده های طولانی از هر وسیله ای نوبت به تمیز کردن آن می رسد. گوشی پزشکی نیز هر چند وقت یکبار نیاز دارد که با آب و صابون یا الکل تمیز شود. غوطه ور کردن آن در آب یا هر نوع مواد ضدعفونی کننده، اشتباه ترین کاری است که در تمیز کردن آن می توانید انجام دهید.

باتوجه به تمامی گفته‌ها شما میتوانید متناسب با نیاز خود گوشی پزشکی مورد نظرخود را پیدا کرده و آن را خریداری کنید. شرکت تجهیزات پزشکی افراطب به صورت شبانه روزی در دسترس شما عزیزان بوده و شما می‌توانید با تماس با کارشناسان و مشاوران فروش ما تماس حاصل کنید تا گوشی پزشکی مناسب با کاربرد خود را تهییه نمایید.