مقالات

ارتز و پروتز

ارتز-و-پروتز

ارتز و پروتز

ارتز و پروتز مجموعه وسائلی است که برای بهبود شرایط افراد معلول به عنوان جایگزین عضو از دست رفته یا برای کمک جهت بهبود حرکت عضوی از بدن استفاده میشوند. در ادامه به توضیح درباره این دو خواهیم پرداخت.

ارتز چیست؟

ارتز مجموع وسائلی است که جهت اصلاح وضعیت اندام های بدن، بهبود عملکرد عضلات یا به عنوان جایگزین عملکرد عضو از دست رفته استفاده میشود. ارتزها از تجهیزات پزشکی مهمی هستند که نقش موثری در بهبود عملکرد افراد دارای نقص عضو دارند.

استفاده از ارتزها در مواردی موجب کاهش درد و بهبود عملکرد عضوی از بدن میشوند. جنس ارتز از چرم، پلاستیک، فلز یا ترکیبی از مواد مختلف است. میتوان ارتز را به صورت پیش ساخته یا به صورت سفارشی تهیه کرد.

برای مثال ارتزها در ابزار و تجهیزات پزشکی از جمله سمعک، کمربند طبی، کفش طبی و … را نام برد. ارتزها برای اصلاح کجی یا انحراف ستون فقرات و همچنین برای مبتلایان به فلج اطفال به عنوان اسپیلنت های مختلف دست و پا به کار میروند.

تفاوت ارتز و پروتز در نحوه به کار گیری آنها است. معمولا ارتزها برای افزایش بهبود عملکرد و کارایی اندام بدن مورد استفاده قرار میگیرند. اما پروتزها جایگزین اندام مورد نظر میشوند.

هدف از تجویز ارتزها - ارتز و پروتز

هدف از تجویز ارتزها چیست؟

به طور کلی ارتزها به منظور برگرداندن توانایی از دست رفته عضو به کار گرفته میشوند. استفاده از این ابزار و تجهیزات به حرکت فرد و جابجایی عضو بدن کمک میکند. همچنین استقفاده از ارتزها از بدشکلی و دفرمه شدن بدن جلوگیری مینماید.

استفاده از این تجهیزات مانع از کوتاهی عضلانی میشود و به کاهش ادم، افزایش حس عمقی، افزایش تعادل و ثبات فرد، کاهش اسپاستیسیتی و سفتی اندام و … کمک میکند.

ارتزها بسته به موارد تجویز آنها برای رفع آسیب های تروماتیک و ورزشی یا اصلاح ناهنجاری های مادرزادی، بعد از برخی شکستگی ها و در مواردی برای بیماری های مختلف از جمله درمان کف پای صاف، هالوس والگوس و یا چنبری استفاده میشوند.

از دیگر کاربرد ارتزها میتوان برای انواع فلجی، بیماران سکته مغزی، مــولـتـیـپــل‌اسـکـلــروزیــس چـنـد گـانـه و آرتـریـت روماتوئید نیز اشاره کرد.

ارتز Walk On System - ارتز و پروتز

دسته بندی ارتزها

ارتزها دارای انواع سخت و نرم و نیمه سخت هستند و بسته به موارد مصرف برای اندام های فوقانی و تحتانی مورد استفاده قرار میگیرند.

ارتزهای اندام فوقانی :

این ارتزها برای اندام مختلف از جمله شانه، آرنج، مچ دست و انگشتان دست به کار میروند.

ارتزهای اندام تحتانی :

این ارتزها برای لگن، زانو، مچ پا، انگشتان به کار میروند. همچنین شامل انواع کفی میشوند.

در دسته بندی دیگر میتوان ارتزها را به سه دسته کلاسیک، پیشرفته و حمایتی نیز تقسیم کرد.

ارتز پیشرفته E Mag  - ارتز و پروتز

ارتز پیشرفته E-Mag (مفصل زانو با کنترل قفل مفصل)

این نوع از ارتزها برای بیماران با عوارض سندرم پس از فلج اطفال یا بیماران مبتلا به فلج اطفال تجویز میشود. این ارتز بسیار سبک و راحت است و توسط مفصل مچ به داخل مچ پا متصل میشود تا حرکت پا را تنظیم کند.

در استفاده از این ارتزها نگرانی در مورد عدم قفل شدن مفصل زانو و امکان زمین خوردن وجود ندارد. زیرا دارای قفل الکترونیکال می باشد و با فرستادن سیگنال یا ریموت در دست یا متصل به عصای بیمار میتوان آنرا کنترل کرد.

به وسیله ریموت قفل آزاد میشود و سیگنال مربوط به آن دریافت میگردد. پایه اصلی این بریس دارای ترموپلاستیک می باشد.

ارتز Walk On System

این ارتزها برای فلج اعصاب رادیال و ضعف عضلانی دورسی فلکشن تحویز میشوند و شامل کربن و کالف ترموپلاستیک میشوند. کربن به کار رفته در این ارتز به میزان زیادی انرژی از دست رفته را فراهم میکند.

ارتز RGO Hip joint system - ارتز و پروتز

ارتز RGO-Hip joint system

این ارتز به طور خاص برای بیماران فلج نخاعی با سطح ضایعه TH5 تا L3 مناسب است. بیماران مبتلا به فلج دو طرفه (paraplegic) نیاز به وسیله ای برای کنترل و پایداری دو طرفه بدن دارند. به این جهت برای داشتن حرکات و نیروی مناسب در سطح کمربند و شانه از این ارتزها استفاده میشود.

در سیستم RGO اتصال بین دو پا برای انجام حرکت بسیار مهم است و اجازه چرخش لکن را در طول راه رفتن به بیمار میدهد. با این ارتز بیمار امکان چرخش ۱۵ درجه مفاصل را دارد و همزان امکان خم کردن زانو و خمیدگی مفصل را خواهد داشت. این ارتز دارای سیستم مدولار است و قابلیت تنظیم بنا بر رشد کودک را دارا می باشد.

ارتز Free walk - ارتز و پروتز

ارتز Free walk

این ارتز برای فلج اندام تحتانی و ارتز ستون فقرات استفاده میشود. استفاده از این ارتز به اندام تحتانی اجازه میدهد تا حرکت نرمال و طبیعی داشته باشد. این ارتز دارای دو مفصل مچ پا و زانو می باشد که در ناحیه مچ پا به صفحه نازکی در کف پا متصل میشود. ماده اصلی تشگیل دهنده این ارتز کامپوزیت کربن می باشد.

ارتزهای ستون فقرات نیز شامل ارتزهای گردنی، سینه ای و کمری می باشند.

پروتز چیست - ارتز و پروتز

پروتز چیست؟

پروتزها جایگزین اندام یا قسمتی از بدن هستند و تقسیم بندی های خاص خود را دارند. پروتز میتواند هم جنبه عملکردی و هم جنبه زیبایی داشته باشد.

به طور کلی با قالب گیری از اندام باقیمانده از نقص عضو و متشکل از سوکت ها، قطعات و آداپتورها و ترمینال دیوایس می باشد.

پروتزها به طور کلی اندام مصنوعی و سازه ای است که با بازسازی بخش هایی از بدن مورد استفاده قرار میگیرد.

پروتز جایگزین عضو یا اندامی از بدن میشود و تمام یا بخشی از عملکرد آن عضو را جبران میکند. استاده از برخی پروتزها تنها جنبه زیبایی دارد و از جمله آنها میتوان به دندان مصنوعی اشاره کرد.

پروتز مفصل - ارتز و پروتز

انواع پروتز

نوعی از پروتز که با نام پروتز کاسموس شناخته می‌شود، صرفا با هدف زیبایی ساخته می‌شود و هیچ کارایی عملی ندارد. دست و انگشت‌های مصنوعی، گوش و پروتز‌های سینه مثال‌هایی از این دست هستند.

پروتزهای کاربردی و عملکردی مانند پای مصنوعی و دست مصنوعی تاثیری بر زیبایی ندارند اما عملکرد عضو را بهبود میبخشند. این پروتزها از چند سیم و میله فلزی ساخته میشوند و کارایی علمی دارند. در ادامه به توضیح پرکاربردترین پروتزها میپردازیم.

پروتز مفصل - ارتز و پروتز

پروتز مفصل

پروتز مفصل جایگزین مفصل آسیب دیده میشود. از دست رفتن مفصل ها میتواند دلائلی همچون سائیدگی و تخریب مفاصل داشته باشد. این مشکل با درد شدید و کاهش قدرت حرکت در عضو مربوطه بروز میکند.

مفصل ران، زانو وشانه معمولا دچار این مشکل میشوند و پروتزها تویی به شکل توپ و سوکت برای این مفاصل جایگزین میشوند. سوکت پلاستیکی برای مفاصل پا به استخوان لگن یا تیغه شانه متصل میشود.

در زانو پروتزها به انتهای استخوان ران و بالای تیبیا (استخوان بزرگ ساق پا) متصل میشوند. فاصله بین پروتزهای استخوانی حرکت انها را راحت میکند و باعث میشود تا راحت روی هم بلغزند و مانند حرکت طبیعی زانو عمل کنند.

پروتز دست - ارتز و پروتز

پروتز دست

دست مصنوعی یا پروتز دست به جای دست قطع شده به کار میرود و برای مفاصل مختلف آرنج و بالای آرنج مورد استفاده می باشد. پروتز زیر آرنج به زیر ساعد متصل میشود و پروتز بالای آرنج به قسمت فوقانی دست وصل میگردد.

دست مصنوعی به وسیله کابل و باند به بدن وصل میشود. این پروتزها با حرکت دست مخالف قابل کنترل است.

نوعی از پروتزهای دست با الکترودهای داخل به عضلات آرنج یا بالای بازو متصل میشوند. این پروتز با نام مایو الکترونیک شناخته میشود و از طریق سیگنال های مغز قابل کنترل می باشد. حرکت عضلات به مغز پیام رکت مفصل را میدهند و باز و بسته کردن دست یا انحنای پروتز میتواند به این طریق انجام شود.

دست مصنوعی دارای چندین ترمینال دیوایس یا وسیله انتهایی است که به پروتز دست وصل میشود. دست مصنوعی به خودی خود قدر به حرکت نیست.

نوع دیگر پروتز دست دست چنگکی یا هوک است که بیشتر نقش عملکردی دارد و به گرفتن و رها کردن اجسام مربوط میشود.

پروتز پا - ارتز و پروتز

پروتز پا

این پروتز به دو صورت و در زیر زانو یا بالای زانو وجود دارد. پروتز زیر زانو به استخوان زیر زانو و پروتز بالای زانو به استخوان لگن متصل میشود. این از پرکاربردترین ارتز و پروتز می باشد.

انواع پای مصنوعی بسته به نوع مشکل قطع عضو در پا مورد استفاده قرار میگیرند. این مجموعه شامل مچ پا، ساق پا، سوکت و سیستم تعلیق میشود.

مچ پا بیمار را در زمان ایستادن و راه رفتن حمایت میکند و به صورت جامد یا منعطف موجود می باشد. پروتز های پا امکان دویدن و پریدن را به بیمار میدهند و به دلیل پوشش نرم و زیبایی که دارند نقش حمایتی بدن را نیز ایفا میکنند.

پروتز زیبایی - ارتز و پروتز

پروتزهای زیبایی

پروتز زیبایی نقش عملکردی ندارد و تنها جهت رفع عیوب و زیبایی بدن کار گذاشته میشود. این پروتز ها شامل چشم مصنوعی، انگشت دست، انگشت پا، سینه سیلیکونی و … میشوند.

این ایمپلنت ها تنها برای تغییر شکل اندام و رفع عیوب ناشی از بیماری مورد استفاده هستند.

دلایل و مزیت استفاده از پروتزها

پروتز یا اندام مصنوعی گزینه مناسبی برای اندام از دست رفته است و در اغلب موارد با یکبار جراحی میتوان آنرا به بدن بیمار متصل کرد.

برخی بیماران با اتصال پروتز به بدن مشکل دارند و نمیتوان اندام مصنوعی را با چسب سوکت، باند یا تسمه به بدن انها متصل کرد. از این رو پروتز با پیچ با استخوان بیمار متصل میشود.

پروتز چگونه ساخته میشود؟ - ارتز و پروتز

پروتز چگونه ساخته  میشود؟

پس از بهبود زخم های بدن بیمار مناسب ترین نوع پروتز برای بیمار تهیه میشود. ابتدا نیاز به اسکن سه بعدی است تا با استفاده از نرم افزارهای تحلیلی و انالیزی بدن ارزیابی شود و سپس اقادم به تهیه پروتز گردد. این اندازه ها به دستگاه ساخت پروتز داده میشود تا اندام مصنوعی مناسب تهیه گردد.

پروتزها بسته به سن، سطح فعالیت بدنی بیمار و میزان رشد بدن او میازن ماندگاری متفاوتی دارند و این مدت بین چند ماه تا چند سال متفاوت است.

اگر عضو قطع شده تغییرات زیادی پیدا کند یا تحلیل رود، سوکت پروتز باید عوض شود یا تنظیمات آن تغییر نماید.

همچنین افزایش فعالیت بدنی بیمار میتواند لزوم تغیر در پروتز را برای قسمت هایی از بدن موجب شود. به طور متوسط پروتزها تا سه سال ماندگاری دارند و در این مدت نیاز به چک و ویزیت پزشک خواهید داشت. عموما انتخاب انواع ارتز و پروتز به تجویز پزشک بستگی دارد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *