مقالات

دستگاه سنجش تراکم استخوان

دستگاه-سنجش-تراکم-استخوان

دستگاه سنجش تراکم استخوان

دستگاه سنجش تراکم استخوان از تجهیزات پزشکی مورد نیاز برای تشخیص پوکی استخوان است. برای دانسیتومتری یا سنجش تراکم استخوان روش های متفاوتی وجود دارد. اما بهترین راه تشخیص میزان سفتی و نرمی استخوان های بدن استفاده از دستگاه DEXA می باشد.

در این روش مقدار وزن مواد معدنی استخوان در هر سانتیمتر مربع اندازه گیری میشود. این روش میزان نسبی از مواد معدنی استخوان را به دست میدهد ولی چگالی حجمی استخوان در آن سنجیده نمیشود.

 

انواع-دستگاه-های-سنجش-تراکم-استخوان

 

انواع دستگاه های سنجش تراکم استخوان

اسکنرهای مرکزی : در این دستگاه مرکز بدن (ستون مهرها و لگن) بررسی میشوند. برای بررسی سنجش تراکم استخوان با این دستگاه، ابتدا بیمار روی تخت دستگاه و به پشت دراز و بدون حرکت دراز میکشد. سپس دتکتور یا اسکنر روی قسمت مورد نظر از بدن قرار میگیرد و یک منبع اشعه ایکس پرتو را به سمت استخوان هدف می تاباند.

استخوان مورد نظر معمولا ستون مهره یا مفصل ران در ناحیه لگن است. این استخوان ها بیشتر از بقیه بر اثر پوکی دچار شکستگی میشوند. اسکن با این دستگاه حدود ۱۰ تا ۲۰ دقیقه طول میکشد و بیمار هیچ دردی را در زمان عبور اشعه حس نخواهد کرد.

اسکنرهای محیطی : به وسیله این دستگاه تراکم استخوان های محیطی (مچ پا، مچ دست و انگشتان و … ) بررسی میشود. این مدل از دستگاه سنجش تراکم استخوان کوچکتر و سبک تر است و استفاده از آن راحت تر می باشد. برای انجام تست با آن نیز نیاز به آمادگی خاصی برای بیمار وجود ندارد.

 

روشهای-تراکم-سنجی-استخوان

 

روشهای تراکم سنجی استخوان

برای سنجش تراکم استخوان روش های و تکنیک های مختلفی وجود دارد. این روش ها عمدتا از نوع DEXA یا ULTRASOUND  هستند. بین این دو روش DEXA به دلیل استفاده از روش جذب اشعه ایکس و دو منبع انرژی، به عنوان بهترین روش شناخته میشود.

این روش دقیق تر است و نتیجه قابل اطمینان تری را ارائه میدهد. کاملا غیرتهاجمی و بدون درد است و زمان زیادی طول نمیکشد.

روش FVA تصاویر خوب با وضوح بالا ارائه میدهد و برای ارزیابی تراکم استخوان در ستون فقرات در حالت جانبی، قابلیت تغییر کنتراست و روشنایی و … را دارد.

در روش QCT برای اندازه گیری توده استخوانی از روش فراصوت استفاده میشود.

 

کاربرد-دستگاه-سنجش-تراکم-استخوان

 

نحوه عملکرد دستگاه DEXA

در دستگاه سنجش تراکم استخوان یا DEXA از دو منبع اشعه ایکس به سمت استخوانی که قصد سنجش تراکم آن را داریم، فرستاده میشود. مقداری از این اشعه جذب میشود و مقداری از استخوان عبور میکند و از سمت دیگر بدن بیرون میرود. مقدار اشعه بعد از خروج از بدن، توسط یک گیرنده، اندازه گرفته میشود و هرچه تراکم استخوان بیشتر باشد، مقدار بیشتری از اشعه ایکس جذب میشود.

هرچه خلل و فرج استخوان و فضاهای خالی داخل آن کمتر باشد، مقدار کمتری از اشعه ایکس از بدن عبور میکند. این به معنای کم و زیادی تراکم استخوان است.

اشعه دریافتی پس از دریافت توسط دتکتور یا گیرنده به کامپیوتر منتقل میشود. در کامپیوتر مقدار اشعه به مقیاس میزان تراکم استخوان تبدیل میشود. استفاده از دو منبع اشعه ایکس به منظور دقیق تر بودن نتیجه اندازه گیری می باشد.

 

روش های سنجش تراکم استخوان با دستگاه DEXA :

 روش Pencil Beam : در این روش اسکن همزمان  نقطه به نقطه در دو محور X و Y و با یک دتکتور تنها صورت میگیرد. این روش مرجع های زیادی دارد و از اشعه با دوز پایین در آن استفاده میشود. همچنین بزرگنمایی ندارد و مقرون به صرفه است. محدودیت این روش طولانی بودن زمان اسکن است و تصاویر را با وضوح پایین نمایش میدهد.

 

روش Fan Beam : در این روش از اسکن در یک جهت  با یک دتکتور آرایه ای استفاده میشود. سرعت اسکن بالاست و دکتور خطی عمل میکند. محدودیت این روش عدم تشخیص بالا و بزرگنمایی، اعوجاج و همپوشانی تصویر محو در زمان حرکت با سرعت بالا می باشد.

 

روش Digital Flash Beam : در این روش از یک دتکتور دیجیتال صفحه مسطح دو بعدی استفاده میشود. مزیت این روش این است که نیاز به اسکن بیمار وجود ندارد و مدت زمان اسکن کمتر از ۲ ثانیه می باشد. سرعت بالای اسکن دقت را بالا میبرد و حرکت بیمار را کم میکند. در این روش بروز مشکلاتی چون بزرگنمایی و اعوجاج و پایین بودن دوز اشعه دریافتی از بین رفتن مساله انباشتگی وجود دارد.

 

کاربرد-سنجش-تراکم-استخوان

 

کاربرد سنجش تراکم استخوان

این روش تصویربردای برای کسانی استفاده میشود که بیشتر در معرض خطر ابتلا به پوکی استخوان (استئوپروز) می باشد. این عارضه در ابتدا هیچ علامتی ندارد، اما میتواند موجب افزایش احتمال خطر شکستگی استخوان شود.

سنجش تراکم استخوان در شرایط زیر نیز ضرورت دارد :

خانم های بالای ۶۵ سال و آقایان بالای ۷۰

شکستگی استخوان پس از یک ضربه خفیف

بروز قوز در کمر به دلیل شکستگی های مکرر مهره ها

مصرف داروی کورتون به مدت طولانی

یائسگی زودرس در خانم ها (سنین کمتر از ۴۵ سال)

آمنوره یا قطع پریودهای قاعدگی بیش از یکسال و پیش از یائسگی

وجود بیماری های همزمان روماتسیم مفصلی یا بیماری سلیاک با پوکی استخوان

سابقه شکستگی در لگن (خانواده مادری)

کم بود شدید وزن ( اگر BMI کمتر از ۱۹ باشد)

‎مزایای استفاده از دستگاه سنجش تراکم استخوان

تعیین جرم استخوان در مراحل پیش از شروع بیماری (رادیوگرافی میزان کمتر از ۴۰ درصد تحلیل رفتن جرم استخوان را نشان نمیدهد.)

اشعه و پرتوری دستگاه های جدید به شیوه بادبزنی تابانده میشوند و این سرعت کار رادیوگرافی را بالا میبرد.

انجام سنجش تراکم استخوان با دستگاه نیاز به آمادگی قبلی و خوردن داروی به خصوص ندارد.

استفاده از دستگاه های پرتابل ارزان تر و مقرون به صرفه تر است.

میزان پرتو ایکس تابانده شده به بیمار بسیار کم است (یک صدم اشعه ایکس) و مشکلی او را تهدید نمیکند.

با این روش امکان تشخیص کمترین تغییر در ذخیره استخوانی بدن وجود دارد.

تصاویر واضح و دقیق هستند و حتی تغییر شکل مهره های کمر را نیز نشان میدهند.

استفاده از این روش به تشخیص زودهنگام این عارضه کمک میکند و به این شکل از کوتاهی قد، خمیدگی ستون فقرات و شکستگی استخوان ها جلوگیری میشود.

این روش کاملا غیرتهاجمی، ساده و بدون آزار است.

 

نکات مهم برای خرید دستگاه سنجش تراکم استخوان

سطح فعال اسکن

سرعت اسکن

زمان اسکن و سریع ترین حالت (AP spine، Lateral spine، ساعد، هیپ، تمام بدن)

پارامترهای اسکن (DFB acquisition method، height، طول، سرعت و …)

کاربردهای کلینیکی (AP spine، Lateral spine و …)

سیستم کامپیوتری (مشخصات سخت افزاری و نرم افزاری)

سیستم تعیین موقعیت (Foot stabilizer، Smart fan و …) و حرکت منبع و دتکتور

میز اسکنر (حداکثر وزن قابل تحمل و ابعاد)

Precision/ Patient (ساعد، هیپ، تمام بدن، دوز، AP spine، Lateral spine)

استانداردها و نشانهای لازم (FDA, CE و …)

آنالیز دیتا و گزارش دهی، مقایسه مستقیم (دیتای اسکن قبلی و مرجع) و سایر آنالیزها

تصحیح داده ها و تضمین کیفیت ( کنترل کیفیت روزانه اتوماتیک و…)

اتصال (دایکام، نتایج  آنالیز آفلاین)

نوع نمایشگر و پرینتر

ابعاد دستگاه و کنسول کاربر

وزن دستگاه

منبع برق (VAC)

قیمت، مدت زمان گارانتی خدمات پس از فروش، مدت زمان تحویل

منبع اشعهای که بتواند با دقت بالا و تابش لازم در حالت پایدار کار کند

دتکتور با دقت بالا (عدم تاثیر دما و شرایط محیطی بر دتکتور و دقت آن)

منحنی نرمال صحیح  قابلیت تکرار آزمایش

کیفیت بالای تصویر جهت آنالیز صحیح

سرعت بالا برای کم کردن مساله حرکت بیمار

دوز اشعه پایین

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *